Rehabilitacja urologiczna

Centrum Rehabilitacji PRADMED Jakub Pradiuch

Rehabilitacja w parciach naglących, pęcherzu neurogennym (oab)

Rehabilitacja Biofeedback,FES oraz Elekrostymulacja przeznaczona jest dla kobiet  jak i mężczyzn borykających się z uporczywym problemem naglącego nietrzymania moczu oraz pęcherza neurogennego.

Problem pęcherza neurogennego oraz co za tym idzie nietrzymania moczu z parć naglących dotyka w naszym kraju około 22% kobiet. Z kolei u mężczyzn 73% przypadków nietrzymania moczu to również postać nagląca. Jest objawem polegającym na mimowolnym wycieku moczu, któremu towarzyszy lub uprzedza go uczucie naglącego parcia na mocz. Pacjent odczuwa silną i niepohamowaną potrzebę oddania moczu, często niewspółmierną do stopnia wypełnienia pęcherza. Nadaktywność wypieracza może towarzyszyć patologiom pęcherza moczowego (kamica, zakażenia) lub schorzeniom centralnego układu nerwowego. W części przypadków nie można ustalić przyczyn opisywanego objawu. Jako pęcherz neurogenny (overactiv bladder – OAB) określamy występowanie parć naglących oraz częstomoczu dziennego lub nocnego. Jest rozpoznaniem objawowym rozpoznanym w oparciu o kilka objawów chorobowych (częstomocz, parcia naglące, nietrzymanie moczu) oraz po przez  badanie urodynamiczne. Ze względu na różny charakter OAB możemy podzielić  na (OAB suchy), w tej postaci dochodzi do parć naglących bez wycieku moczu oraz (OAB mokry) ze skurczem mięśnia wypieracza z niekontrolowanym wyciekiem moczu.

U podłoża zespołu OAB leżą dwa zjawiska: parcia naglące (wzmożona wrażliwość pęcherza powodująca uczucie potrzeby oddania moczu nawet przy niewielkim wypełnieniu – sensory urgency) oraz nadaktywność wypieracza (skurcze mięśni gładkich wypieracza już podczas wstępnej fazy wypełniania pęcherza).  U pacjentów z nadreaktywnością pęcherza skurcz wypieracza jest niezależny od wypełnienia pęcherza i wymyka się świadomej kontroli – pęcherz staje się nadaktywny. Przyczyny tego zjawiska leżą w mięśniach gładkich pęcherza moczowego (przyczyny miogenne), nieprawidłowościach funkcjonowania włókien nerwowych i ich zakończeń oraz w samym centralnym układzie nerwowym (przyczyny neurogenne). W prawidłowych warunkach opróżnianie pęcherza podlega świadomej kontroli.  Poniżej przykład zaburzenia neurogennego mięśni dna miednicy podczas skurczu i rozkurczu. Zapis wykonany elektrodą waginalną PR2.

 

EMG Biofeedback polega na wyćwiczeniu świadomej kontroli nad czynnością narządów działających dotychczas autonomicznie. W przeciwieństwie do wyżej opisanych metod treningowych pacjent obserwuje reakcje swego organizmu przy użyciu odpowiednich urządzeń monitorujących. W przypadku pęcherza nadreaktywnego pacjent uczy się rozpoznawać sygnały poprzedzające, np. epizod naglącego nietrzymania moczu, kontrolować napięcie mięśni dna miednicy, utrzymywać odpowiedni odstęp czasu pomiędzy mikcjami i korzystać z toalety w określonym czasie. Ćwiczenia te wspomagane są obserwacją przez ćwiczące pacjentki wskazań manometru dopochwowego lub zapisu z elektromiografu. Publikowane wyniki randomizowanych badań wskazują, że skuteczność prawidłowo prowadzonej terapii biofeedback może być porównywalna do wyników leczenia farmakologicznego.

Elektrostymulacja  polega na zaaplikowaniu odpowiednie elektrody   dopochwowo, przezskórnie lub doodbytniczo, a generowany przez nie impuls pobudza mięśnie dna miednicy do skurczów. Mięśnie stopniowo zwiększają swe napięcie i siłę, podobnie jak każdy mięsień szkieletowy poddany stałym obciążeniom. Generowane impulsy elektryczne wpływają także na czynność nerwów biegnących w miednicy mniejszej, powodując zahamowanie przewodnictwa („porażenie”) włókien ruchowych i czuciowych biegnących w nerwach podbrzusznych i sromowych. Zjawisko to uzasadnia zastosowanie powyższej metody do leczenia zespołu pęcherza nadreaktywnego.

Bardzo dobre efekty terapeutyczne w postaciach neurogennych nietrzymania moczu ma terapia FES (Functional electrostimulation). Czyli połączenie Elektrostymulacji mięśni dna miednicy z Biofeedbakiem. Pacjent wykonuje zadania ruchowe (np. obniżające napięcie spoczynkowe mięśni) w momencie odczuwania łagodnego prądu podczas pracy W/R.

Rehabilitacja i terapia Biofeedback polegają na wypracowaniu prawidłowych odruchów opróżniania pęcherza i przywróceniu odpowiedniego cyklu mikcji poprzez wymuszanie oddawania moczu w stałym rytmie dobowym (jednakowe odstępy czasu i stałe pory).

Obejmują opisane przez Kegla ćwiczenia mięśni dna miednicy oraz naukę reakcji na wystąpienie odczucia parcia poprzez wytworzenie odruchowego rozluźnienia lub odwrócenia uwagi (np. wsteczne odliczanie) i wywołanie wybiórczego skurczu innych grup mięśni.

Pacjent dąży do zwiększania pojemności pęcherza za pomocą ćwiczeń polegających na świadomym, stopniowym wydłużaniu czasu pomiędzy kolejnymi mikcjami według wcześniej ustalonego harmonogramu (od 15 minut do 2 godzin). Terapia BIOFEEDBACK ma za zadanie uczyć  świadomej kontroli wypieracza oraz zwieracza cewki. Trening prowadzi do wypracowania mechanizmu, dzięki któremu impulsy korowe pozwalają na hamowanie skurczów wypieracza, stymulują napięcie zwieracza cewki moczowej, modulują dośrodkowe włókna czuciowe.