Rehabilitacja urologiczna

Centrum Rehabilitacji PRADMED Jakub Pradiuch

Rehabilitacja w wysiłkowym nietrzymaniu moczu biofeedback

Biofeedback jest nauką świadomego kurczenia i relaksacji mięśni dna miednicy, która działa na zasadzie sprężenia zwrotnego. Polega na kontrolowanym, zarówno przez lekarza, jak i pacjenta ćwiczeniu skurczów dna miednicy.

Biofeedback wymaga specjalnej aparatury rejestrującej i umożliwiającej odbiór wzrokowy lub słuchowy rejestrowanych zmian, co pozwala regulować i kontrolować pracę mięśni. Połączenie tych wszystkich elementów sprawia, że jest to jedna z najefektywniejszych metod leczenia zachowawczego.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu (WNM) jest najczęstszą postacią nietrzymania moczu i w Polsce dotyka około 49% kobiet i około 8% mężczyzn. WNM to mimowolny wyciek moczu przy niewielkim wysiłku np. kichaniu, wstawaniu, śmiechu, wchodzeniu po schodach. Może występować wraz z naglącym parciem na mocz wtedy mamy do czynienia z mieszanym nietrzymaniem moczu.

WNM  powstaje w wyniku obniżenia napięcia mięśniowego powodowane wiekiem oraz co za tym idzie spadkiem estrogenów. Przebytymi porodami drogami natury, wypadaniem macicy lub pochwy. W niektórych przypadkach również po usunięciu narządów rodnych i brakiem podparcia cewki moczowej. U mężczyzn po przebytym zabiegu Prostatektomii radykalnej.

W przypadku leczenia pierwszego rzutu powinna być zastosowana terapia funkcjonalna Biofeedback następnie wprowadzona farmakoterapia, a na końcu jeżeli te dwie metody zawiodły należy rozpatrzeć leczenie chirurgiczne, po którym należy powtórzyć terapię Biofeedback po około 1 miesiącu od zabiegu co powinno być jego nieodzownym elementem. Poniżej przykład pacjentki z czystym Wysiłkowym nietrzymaniem moczu z widocznym osłabieniem siły i wytrzymałości mięśniowym w stopniu znacznym.

Niewątpliwą zaletą terapii jest wprowadzenie ćwiczeń, które dostosowane są dla każdego pacjenta indywidualnie dzięki szerokiej diagnostyce mięśni dna miednicy. Ćwiczenia prowadzone są w połączeniu z monitoringiem mięśni dna miednicy dzięki czemu jesteśmy w stanie określi jaką pracę w danym momencie wykonują mięśnie i możliwością zwiększania lub zmniejszania ich pracy.

W terapii bardzo duże zastosowanie ma również Elektrostymulacja Prądem Tens o niskiej częstotliwości, co w połączeniu z ćwiczeniami i BIOFEEDBACKIEM daje bardzo dobry efekt terapeutyczny. Urządzenia do elektromiografii są na tyle czułe, że umożliwiają odczyt nawet niewielkich potencjałów czynnościowych, niezauważalnych gołym okiem ani niewyczuwalnych palpacyjnie. Jedynie obserwując je na ekranie, pacjent ma szansę zrozumieć, że nie jest całkowicie pozbawiony wpływu na czynność mięśni i odpowiednio się koncentrując, może wzmocnić siłę potencjałów lub też obniżyć spowodowane spastycznością wzmożone napięcie.

Wynik takiej obserwacji często zmienia przekonanie o możliwości poprawy zdrowia i zachęca do podjęcia trudu rehabilitacji. Ponieważ w przypadku większości poważnych zaburzeń czynności mięśni terapia może trwać kilka miesięcy lub dłużej, istotne jest także jej dokumentowanie. Jest to możliwe przy zastosowaniu odpowiedniego oprogramowania do archiwizacji badań.

W rehabilitacji ma zastosowanie EMG powierzchniowe ponieważ:

  • Jest nieinwazyjne, bezbolesne, łatwe w aplikacji i stosowaniu samoprzylepne elektrody powierzchniowe, elektrody dopochwowe, doodbytnicze,
  • Pozwala na obserwację kilku grup mięśni w jednym czasie np. w porównaniu lateralnym lub antagonistów,
  • Komunikatywne dla pacjenta w terapii EMG biofeedback czynność mięśni zamieniona na graficzną prezentację: wykres, kolumny lub gry.

Zalety powierzchniowego EMG:

  • obiektywna ocena czynności mięśni – dokładność do 0.1 mikrovolta wyrażona w jednostkach zunifikowanych, porównywalna w czasie (badania kontrolne)
  • różne formy wizualizacji sygnału EMG służące terapii biofeedback bardzo czytelne dla pacjenta, nawet dla małych dzieci
  • możliwość porównań danych w badaniach wieloośrodkowych przy wykorzystaniu tych samych protokołów, metod badawczych i aparatury
  • archiwizacja bazy danych graficzna i wartości bezwzględnych. Palpacyjna ocena czynności mięśni nie stwarza takich możliwości